Algemene Beschouwing Partij van de Arbeid/GroenLinks begroting 2016

Voorzitter, leden van de Raad,

De samenleving en dus ook Peel en Maas in het bijzonder, bevindt zich in wat de dichter Bernlef de

‘Tussentijd’ noemde. De fase tussen het oude bekende, dat niet meer voldoet en het nieuwe dat er

nog niet is.

De vraag is hoe wij als lokale samenleving in Peel en Maas ons in die tussentijd opstellen. Worden we

benauwd en sluiten we de half geopende vensters weer? Of voelen we ons uitgedaagd, zijn we

nieuwsgierig naar het onbekende en zoeken we het gesprek en de dialoog daarover op. Zijn we

bereid om te experimenteren, om samen met partners in de lokale gemeenschappen nieuwe wegen

te verkennen? In de gemeenteraadsvergaderingen wordt wel eens door deze of gene geroepen dat

we eens moeten ophouden met experimenteren, dat we minder pilots moeten gaan doen, of

worden nieuwe wegen bij voorbaat afgewezen. Dat lijkt ons in deze tussenfase -in deze tussentijd-

geen goed advies. Juist in de tussentijd moeten we niet minder maar meer experimenteren en

moeten we mensen niet afraden om nieuwe wegen te verkennen, maar juist aanmoedigen en

ondersteunen om het nieuwe te ontdekken en mee te ontwikkelen. Want de tussentijd is in onze

ogen niet een tijd van stilzitten en afwachten, het is juist de tijd voor verkennen en experimenteren,

omdat wij van mening zijn dat wij juist in de politiek het voortouw moeten nemen en mensen

moeten inspireren om samen nieuwe houdingen en verhoudingen te realiseren, die onze

samenleving menselijker maken, duurzamer, socialer, vrijer en gelijker. Dat vraagt van de politiek,

van links tot rechts, dat we ons bezinnen op de denkbeelden waardoor we ons laten inspireren en

dat we in open dialogen tussen de politieke partijen, vanzelfsprekendheden tegen het licht houden

en de vruchtbare spanningen bloot leggen tussen begrippen als vrijheid en gelijkheid, competitie en

compassie, eigen verantwoordelijkheid en solidariteit, tussen denken en doen in termen van IK en

denken en doen in termen van WIJ. We moeten de tussentijd gebruiken om nieuwe inhouden en

accenten te verkennen voor onze basiswaarden. Dat klinkt groots en dat is het ook. Maar in het

kleine, in het alledaagse, in onze gemeente en in onze gemeenschappen van Peel en Maas kunnen

wij – juist vanuit de politiek, wil die weer relevant worden – bijdragen leveren aan de praktische

vernieuwing van deze waarden in onze samenleving. Dat vraagt inderdaad een andere vorm van

besturen zoals in de begroting 2016 wordt aangegeven, maar het vraagt eerst en vooral andere

vormen van denken, een andere kijk op zaken. Daarover zouden wij naar ons idee in de

gemeenteraad iets vaker van gedachten moeten wisselen om op die manier inhoudelijke bijdragen te

leveren aan de maatschappelijke zoektochten naar nieuwe vormen van wonen, werken, leven,

kortom; naar nieuwe kwaliteit van leven.

Onze beschouwingen bij de kadernota 2016 stonden reeds in het teken van de zoektochten naar

vernieuwing. We hebben bij die gelegenheid reeds enkele suggesties gedaan. En een half jaar later is

het gepast om een tussenstand op te maken: hoe vergaat het ons in de tussentijd, welke acties zijn

er ondernomen, welke wegen worden verkend en wat zijn de lessen die we al geleerd hebben.

 

Zoektocht 1: Vernieuwing van de democratie

Een ernstig maatschappelijk vraagstuk is de toenemende onverschilligheid van burgers ten aanzien

van het stelsel van parlementaire democratie. Er is sprake van een groeiende onvrede met het

functioneren van democratische instituten die werken op basis van vertegenwoordiging. Mensen

wenden zich af van de politiek, willen er niets meer mee te maken hebben en dat wordt gevoed door

politici, die met oog op electoraal gewin gretig spreken over neppolitici, nepparlement,

nepvertegenwoordigers en nepdemocratie.

In Peel en Maas zien we dat probleem onder ogen en we onderkennen de ernst ervan. We willen er

ook iets aan doen. Daarom is een half jaar geleden unaniem in de raad besloten een experiment met

een sociale raad van gelote burgers op te zetten. De eerste bijeenkomst van de sociale raad is

inmiddels gehouden. Het proces van het tot stand komen en het functioneren van de sociale raad

wordt nog geëvalueerd. Daaruit zullen lessen getrokken worden voor een tweede sociale raad. De

eerste sociale raad van gelote burgers heeft een advies uitgebracht aan ons als gemeenteraad.

Daarop is een gezamenlijke reactie gekomen van de gemeenteraad. Onze fractie onderstreept

nogmaals de waardering voor de sociale raad en wij scharen ons achter de voorstellen die gedaan

zijn om de aanbevelingen van de raad in concreet gemeentelijk beleid om te zetten.

 

Zoektocht 2: Vernieuwing van de zorg

Als reactie op de bedrijfsmatige organisatie in de zorg, is de laatste jaren is een nieuwe tijdgeest aan

het ontstaan: het marktdenken vanuit de systeemwereld maakt stap voor stap plaats voor een

denken en doen vanuit de alledaagse werkelijkheid van mensen die een betekenisvolle inhoud willen

geven aan hun leven. Mensen zoeken naar wegen om een nieuwe invulling te geven aan de kwaliteit

van hun leven. In de dorpen van de gemeente Peel en Maas hebben bewoners initiatieven opgezet

om als dorpsgemeenschap zelf zorg te dragen voor bijvoorbeeld de dagverzorging voor ouderen en

voor het kleinschalig vervoer van mensen die daardoor mee kunnen blijven doen aan de

samenleving. Een zelfde beweging wordt momenteel in gang gezet ten aanzien van hulp in de

huishouding die georganiseerd gaat worden vanuit de dorpsgemeenschappen. Die vernieuwing vergt

op tal van punten ander denken en doen van burgers, van beroepskrachten, van instellingen, van

gemeente. Burgers ontwikkelen zich van louter consumenten tot medeproducenten van

maatschappelijke dienstverlening in hun eigen omgeving. Beroepskrachten krijgen meer ruimte om

eigen afwegingen te maken, afgestemd op een veelvormige alledaagse werkelijkheid van mensen.

Dat vraagt eigen oordeelsvorming zonder de procedurele afvinklijstjes. Instellingen en organisaties,

waaronder ook de gemeente, moeten in dialoog met burgers de kwaliteit en kunde ontwikkelen om

gemeenschappen de ruimte te geven zichzelf als gemeenschap te ontwikkelen. Dat is een proces dat

zich voltrekt in heel Nederland. En dat proces beperkt zich ook niet tot de maatschappelijke sector

van zorg en welzijn. Peel en Maas loopt voorop in dit proces van maatschappelijke verandering. Dat

betekent dat we de komende jaren niet minder maar juist meer te maken krijgen met spanningen,

dilemma’s en onzekerheden die horen bij transformaties. Maar we zullen ook steeds meer de

kansen van deze ontwikkelingen onderkennen en benutten. Dat betekent dat wij voor de komende

jaren een beleid moeten blijven voeren waarin ruimte gemaakt wordt om nieuwe wegen te

verkennen. Een van de terreinen waarop dat het komende jaar zeker moet gebeuren is de jeugdzorg.

Wij juichen toe dat het College het initiatief heeft genomen voor het aanstellen van een jeugdcoach

die er voor moet zorgen dat alles in het werk gesteld wordt dat jongeren niet tussen wal en schip

vallen, maar een goede plek krijgen in de samenleving waar zij zich kunnen ontwikkelen. Dat is een

voorbeeld om naast curatief beleid een beleid te ontwikkelen van preventie. We stellen de raad voor

om het college opdracht te geven om samen met alle partners in het veld het komende jaar nog

meer accenten te leggen op preventief jeugdbeleid. We willen graag van de andere fracties horen of

ze ons hierin ondersteunen om samen een duidelijke opdracht te geven aan het college.

Maar in deze tussentijd toch ook een praktische vraag.

In de media vernemen wij dat het geregeld voorkomt dat jongeren met problemen niet op tijd

worden doorverwezen naar professionele organisaties. PvdA/GL vraagt zich af hoe dat in onze

gemeente is. Kan de wethouder aangeven of in onze gemeente jongeren op tijd worden

doorverwezen naar professionele organisaties?

Overigens: het College rept in de begroting over collectief particulier opdrachtgeverschap voor

ouderen. In de praktijk merken we dat hier nog te weinig over bekend is bij de ouderen. We

verzoeken het College dan ook om die bekendheid te vergroten. Hoe denkt het college hierover?

 

Zoektocht 3: vernieuwing van de sociale zekerheid

Bij de beschouwingen rond de kadernota zijn wij ingegaan op vernieuwing van denken en doen op

het terrein van sociale zekerheid. Met het gezamenlijke initiatief van ‘Werk maken van werk’ loopt

onze gemeente voorop wat betreft het opbouwen van partnerschap met het bedrijfsleven. Dat

resulteert ook in hoge uitstroomcijfers. Onze waardering daarvoor. Maar dat betekent geenszins dat

we op onze lauweren kunnen gaan rusten. Er doen zich ontwikkelingen voor op het terrein van de

sociale zekerheid die verdere vernieuwing vragen. Het aantal mensen dat werkloos aan de kant staat

is de laatste jaren ondanks hoge uitstroomcijfers toegenomen. En de gemiddelde leeftijd van deze

populatie is gestegen: bijna de helft van de werkzoekenden bestaat uit ouderen en wij vragen ons af,

of het college hierop ook anticipeert? Om mogelijke antwoorden te vinden op dergelijke

ontwikkelingen heeft de raad op ons initiatief het college opdracht gegeven te onderzoeken welke

nieuwe wegen ingeslagen kunnen worden op het terrein van sociale zekerheid. Die opdracht wordt

momenteel uitgevoerd waarbij ingehaakt wordt op brede maatschappelijke discussies over dit

onderwerp. Binnenkort verwachten we een eerste rapportage van de bevindingen en dan komen we

als raad ongetwijfeld opnieuw over dit onderwerp te spreken. Onze fractie is van mening dat met

name ideeën rondom het basisinkomen een serieuze verkenning verdienen.

Overigens: Het College verwacht in 2016 100 minder aanvragen voor schuldhulpverlening.

Waarop is deze verwachte afname gebaseerd ?

 

Zoektocht 4: vernieuwing van de internationale solidariteit

De wereld wordt hoe langer hoe meer een groot dorp. Wat aan de ene kant van dat dorp gebeurt

kan niet langer zonder gevolgen blijven voor de andere kant van het dorp. In de handel weten we dat

al lang en als Nederland weten we daar ook handig op in te spelen. Dat geldt ook op het terrein van

mensenrechten en daar moeten we nog iets meer aan wennen als Nederland. Momenteel doen

grote aantallen mensen en beroep op onze solidariteit. Onder het motto Er is een betere weg om

met vluchtelingen en met elkaar om te gaan heeft een groep burgers het initiatief genomen tot het

opstellen van een Pact van Respect met daarin basale gedachten over een respectvolle en

oplossingsgerichte benadering van de huidige de vluchtelingenproblematiek waarvoor we ons

momenteel gesteld zien. We roepen de collega-fracties op, om als gemeenteraad de burgers op te

roepen kennis te nemen van dit pact en het te gebruiken als een inspiratiebron om op een waardige

wijze de dialoog over en liefst met vluchtelingen te voeren, opdat er in onze gemeente een klimaat

ontstaat waarin mensen die moeten schuilen daartoe ook in staat worden gesteld door hun

medemensen. Als gemeente lopen wij in heel veel zaken voorop. Daar zijn we terecht trots op. Wat

betreft de internationale solidariteit en het opkomen voor mensen die recht hebben op respect en

waardigheid zou het ons als gemeente niet misstaan onze pas iets te versnellen. PvdA/GL is van

mening dat indien er tijdelijke opvang nodig is, we onze verantwoordelijkheid moeten nemen en wij

verwachten dat de gemeente Peel en Maas hier welwillend aan mee zal werken

Onze fractie is blij, dat de uitgangpunten van het beleid statushouders unaniem is omarmd in de

raad. We verwachten in 2016 een opgave om tenminste 100 statushouders te huisvesten.

Aangezien er voor deze nieuwkomers, maar ook voor mensen die nu al op de wachtlijsten staan, op

dit moment veel te weinig betaalbare huurwoningen zijn, verwachten we van het college

krachtdadige regie, om nieuwe woonruimte in de kernen te realiseren. Kan het College aangeven

hoever de plannen zijn om die woningen te realiseren?

Het verbaast ons in dit verband, dat in de begroting wordt gesproken over de verkoop van

huurwoningen door de woningstichting. Gezien de toename van de vraag naar sociale huurwoningen

met een betaalbare huur is PvdA/GL van mening dat er geen huurwoningen meer dienen te worden

verkocht. We verzoeken het College dan ook om hierop aan te dringen bij de woningstichting.

Tenslotte, voorzitter moet ons over dit onderwerp nog het volgende van het hart.

In het kader van de overeenkomst die is gesloten met de eigenaar van Breebronne om tijdelijke

huisvesting van maximaal 700 arbeidsmigranten toe te staan worden er nu door Breebronne voor 20

woonurgenten woningen gerealiseerd in de wijk Kuukven te Baarlo. Prima. Hiermee voldoet

Breebronne echter maar gedeeltelijk aan haar verplichtingen. PvdA/GL is in afwachting van verdere

plannen voor de huisvesting van woonurgenten van de eigenaar van Breebronne en gaat er vanuit

dat, zolang deze plannen niet zijn gerealiseerd zijn, alleen huisvesting van arbeidsmigranten mogelijk

is voor dat deel waarvoor huisvesting van woonurgenten is gerealiseerd; ongeveer 200 dus. Graag

horen wij hoe de overige partijen en de verantwoordelijk portefeuillehouder hierover denken.

 

Zoektocht 5: vernieuwing van onderwijs

Nog niet zo lang geleden, hebben wij aangedrongen op een breed, structureel overleg tussen de

diverse instellingen voor onderwijs in Peel en Maas. We noemden dit het ‘Deltaplan Onderwijs’ om

aan te geven, dat er wel iets dient te gebeuren in onze regio. Hoewel ons onderwijs niet slecht te

noemen is, kan het nog veel beter. Natuurlijk: het Bouwens (en met name het VMBO) is bezig met

een vernieuwingsslag, samen met het bedrijfsleven op het gebied van techniek. En natuurlijk, de

basisscholen presteren redelijk. Echte vernieuwing, het doorbreken van grenzen tussen

onderwijsinstellingen is echter nog niet te bespeuren. Kan de portefeuillehouder aangeven, wat er

op dit moment tussen de onderwijsinstellingen aan vernieuwing gedaan wordt?

En nu we het er toch over hebben: hoe staat het eigenlijk met ons verzoek om openbaar onderwijs in

de kern Maasbree te realiseren? Is daar al iets over vernomen van de staatssecretaris?

Voorzitter, al meerdere keren heeft onze fractie er op gewezen, dat de huidige vorm van Vroeg- en

voorschoolse Educatie niet voldoet. Kinderen met een taal-of andersoortige achterstand blijken geen

baat te hebben bij deze vorm van vroege educatie. Hierover zijn al talloze rapporten verschenen, die

alle dit beeld bevestigen .Toch gaat er jaarlijks een aanzienlijk bedrag naar toe in onze gemeente. Wij

verzoeken het college, om met behulp van bijvoorbeeld de universiteit van Maastricht de uitvoering

van VVE in Peel en Maas door te lichten en het resultaat hiervan met de raad te delen. Wij denken

hierbij aan medio 2016. Kan de wethouder dit toezeggen?

 

Zoektocht 6: Vernieuwing rond natuur en milieu

Een van de grootste uitdagingen waar we voor staan is de omvorming van onze economie op zo’n

wijze dat het nog steeds overheersende vernielend gebruik van de natuur omgevormd wordt tot een

bewarend gebruik van de natuur. Dat vraagt anders denken en doen, in het groot en in het klein. We

moeten toe naar andere vormen van landbouw en veeteelt. Daar wordt in de sector hard aan

gewerkt, maar we zien nog te veel denken en doen in termen van natuurvijandige kwantiteit in

plaats van natuurbewuste kwaliteit. Ook op het gebied van de consumptie moeten we nog veel

bewuster worden van de wijze waarop geproduceerd wordt en wat ermee gebeurt nadat de spullen

zijn verbruikt. Wat dat laatste betreft is er gelukkig een verandering gaande. Daar spelen wij als

gemeente ook op in. Dat geldt bijvoorbeeld voor de wijze waarop wij stimuleren dat burgers anders

denken en doen ten aanzien van grondstoffen die wij voorheen afval noemden en waarmee

achteloos werd omgegaan. Dat is een positieve ontwikkeling. Een zelfde positieve stap zien we bij

initiatieven als het opzetten van repaircafés. Afgelopen week zijn in onze gemeenten twee

initiatieven gestart, bij Op de Koffie in Meijel en bij Allerhande in Panningen. Het blijkt dat veel

burgers bereid zijn om hun kennis en kunde in te zetten om apparaten en gebruiksgoederen te

repareren in plaats van weg te gooien. Dat helpt om een andere houding te creëren ten aanzien van

natuur en milieu en het blijkt ook nog een heel gezellige ontmoetingsplek te zijn. Het scheiden van

afval, het omvormen van afval tot nieuwe grondstoffen en het samen repareren van spullen zijn

kleine stappen die van groot belang zijn om een algehele vernieuwing te krijgen ten aanzien van

natuur en milieu.

Voorzitter, ik kom tot een afronding.

Onze financiële positie is redelijk stabiel. We zitten niet ruim in de Algemene Reserves, maar per

programma zit er nog wel wat reserve in het vat. Wel zien we dat als gevolg van diverse financiële

claims de Algemene Reserve de afgelopen jaren fors is aangesproken. Om te kunnen blijven voldoen

aan de verliezen in de grondexploitatie en te voldoen aan IFLO-normen hebben we minimaal 2

miljoen euro in de reserve grondexploitatie hard nodig. We hebben reeds veel bespaard in eerdere

jaren en ook deze begroting laat zien dat wij in financieel opzichte zorgvuldig moeten zijn in de

keuzes die we maken. Daarom waren de voorbeelden van nieuwe investeringen die de

portefeuillehouder van Financiën noemde tijdens de perspresentatie, wellicht wat voorbarig. Die

keuzes moet de Raad het komend jaar nog gaan maken. Wij kijken uit naar de voorstellen en

verheugen ons op het debat in de Raad.

Voor de opstelling van deze begroting en voor de technische ondersteuning, danken wij, zoals altijd,

de organisatie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *